Fiilimsi Yüklemde Olur Mu? Farklı Yaklaşımlarla Bir İnceleme
Fiilimsi Nedir?
Dilbilgisine giriş yapmadan önce, fiilimsi nedir diye soralım. Fiilimsi, fiil köklerine ek getirilen ve fiil gibi davranan ama yüklem olamayan bir dil bilgisi birimidir. Türkçede fiilimsiler, mastar, sıfat-fiil ve zarf-fiil olmak üzere üç türde karşımıza çıkar. Şimdi, “fiilimsi yüklemde olur mu?” sorusuna gelirken, fiilimsilerin yüklemde kullanılma olasılığı ve dilbilgisel doğruğuyla ilgili bazı farklı bakış açılarına değinelim. Kafamda iki farklı yaklaşım var; bir yanda dilin katı kurallarını savunan analitik mühendis tarafım, diğer yanda ise dilin esnekliğine inanan, duygusal ve insani bakış açısıyla yaklaşmak isteyen içimdeki insan tarafım.
İçimdeki Mühendis Böyle Diyor: Katı Dil Kuralları ve Fiilimsi Yüklem
Dil bilgisi açısından bakıldığında, fiilimsi yüklemde kullanılmaz. Çünkü yüklem, cümlenin öznesine göre şahıs eki alarak tüm cümleyi belirler ve fiilimsiler bu görev için yeterli güce sahip değildir. Yani fiilimsi, fiil gibi davranan ancak yüklem olamayacak bir dil birimidir. Bu durumu daha teknik bir şekilde anlatmak gerekirse; fiilimsiler, yüklem görevini üstlenemezler çünkü fiilimsiler sadece belirli bir zaman, yer veya durumu anlatan durum ekleriyle kullanılır, ancak yüklemde ise belirli bir eylemi veya hareketi ifade etmeniz gerekir. Dolayısıyla, fiilimsilerin yüklemde kullanılmaması dil bilgisi kurallarıyla uyumlu bir durumdur.
Peki ama fiilimsi yüklemde kullanılır mı? Dil bilgisi açısından net bir hayır.
İçimdeki İnsan Tarafı Böyle Hissediyor: Esneklik ve Dilin Evrimi
Ancak, fiilimsi yüklemde olur mu sorusuna bir de insani açıdan yaklaşalım. Dil, her zaman kurallardan ibaret değildir. Türkçedeki dilin evrimi ve halk arasında sıkça kullanılan bazı ifadeler, fiilimsi yüklem kullanımını gizli bir şekilde savunuyor gibi. Düşünsenize, “Gelerek başlayıp durmak…” gibi bir cümle kullanıldığında, fiilimsi burada eylemi anlatan bir yüklem gibi işlev görür. Belki dilin kuralları buna pek uygun değil, ama dilin halk arasında nasıl evrildiğine bakınca, bazı fiilimsilerin yüklemde kullanılmasının, insan dilinin doğasında bulunan esnekliği yansıttığını söylemek mümkün.
İçimdeki insan tarafım, dilin katı kurallarına rağmen halkın günlük dilde esnek kullanımına meyleder. Çünkü dil, insanların iletişim kurduğu bir araçtır ve her zaman kuralların ötesinde bir yaratıcı potansiyel taşır. İnsanlar, günlük konuşmalarında bazen daha pratik, hızlı ve doğrudan bir şekilde ifade ederler. Bu nedenle, fiilimsilerin yüklemde kullanılması, dilin bir anlamda “canlı” ve evrilen bir parçası olarak düşünülebilir. İnsanlar, fiilimsileri yüklem gibi kullanarak anlatımlarını daha renkli ve özgün hale getiriyorlar.
Fiilimsi Yüklemde Olur Mu? – Dilin Geleceği ve Esnek Kullanım
Şimdi, fiilimsi yüklemde olur mu? sorusunu, gelecekteki dil evrimini ve insanların dildeki daha esnek kullanımlarını düşünerek ele alalım. Belki de yakın gelecekte, dilin yapılarına olan yaklaşım değişebilir. Teknoloji ve sosyal medya diliyle birlikte, fiilimsilerin yüklem olarak kullanılması, geleneksel kurallardan daha fazla kabul görmeye başlayabilir. Buradaki “katı kurallar” dilin evrimini engellemez. Aksine, dilin halk arasında daha yaygın ve doğal kullanımlarının önünü açar.
Birçok Türkçe örneğinde olduğu gibi, dilin kökenindeki bazı kurallar zamanla değişebilir ve dilin evrimi, kurallara karşı daha hoşgörülü hale gelir. Örneğin, eski Türkçede bazı kelimeler daha farklı bir yapıya sahipti ama bugün dilin kullanımına daha yakın formlar kullanılmakta. Aynı şekilde, fiilimsi yüklemde kullanılır mı sorusuna verilen olumsuz cevabın, gelecekte ne kadar geçerli olacağı, dilin insanlarla nasıl evrileceğine bağlı. Dilin değişimi, o kadar da katı kurallar tarafından sınırlandırılamaz.
Sonuç: Fiilimsi Yüklemde Olur Mu?
Sonuçta, fiilimsi yüklemde olur mu sorusuna verebileceğimiz cevap, hem dilin kuralları hem de dilin insana özgü esnekliği göz önüne alındığında karmaşık. İçimdeki mühendis, dilin kurallarına sadık kalmayı savunsa da, içimdeki insan tarafım dilin doğasında var olan esnekliği ve değişime açıklığı kabul ediyor. Bu noktada, fiilimsilerin dildeki evrimine ve halk arasındaki kullanımına bakarak, belki de yüklemde kullanılmalarını mümkün görebiliriz.
Dil, kuralların ötesinde, sürekli evrilen ve insanların kendilerini ifade etme biçimlerini yansıtan bir araçtır. Fiilimsi yüklemde olur mu sorusunun cevabı, belki de zamanla daha farklı bir boyut kazanabilir. Bugün katı dil kurallarına göre “olmaz” desek de, yarın insanların günlük dilinde buna daha fazla rastlayabiliriz.
Bununla birlikte, fiilimsilerin yüklemde kullanımı, her ne kadar resmi dilde veya yazılı metinlerde doğru kabul edilmeseler de, günlük hayatta ve halk arasında giderek daha fazla yer bulabilir.